Nieuws

Virginie de Troostembergh behaalde een diploma in de economische wetenschappen, een master in internationale betrekkingen en een aggregatie voor het secundair onderwijs. Na een loopbaan in consulting en projectmanagement gaf ze ook les in het secundair onderwijs, waar ze van dichtbij zag hoe aandacht, concentratie en digitale gewoonten bij jongeren veranderen.

Als moeder van vier kinderen raakte ze geleidelijk geïnteresseerd in de steeds vroegere introductie van smartphones en sociale media bij jonge kinderen. Vandaag volgt ze een opleiding in familiale, sociale, burgerlijke en commerciële bemiddeling en coördineert ze als vrijwilliger de verdere uitbouw van KidsUnplugged Belgium in Franstalig België.

1. Hoe is KidsUnplugged ontstaan?

KidsUnplugged is ontstaan vanuit een eenvoudige vaststelling: veel ouders maken zich zorgen over de plaats die smartphones en sociale media innemen in het leven van kinderen, maar hebben tegelijk het gevoel dat het bijzonder moeilijk is om daar alleen tegenin te gaan.

Tussen 10 en 12 jaar neemt de sociale druk geleidelijk toe. Zelfs ouders die liever nog zouden wachten, geven vaak uiteindelijk toe, gewoon omdat ze niet wensen dat hun kind als enige geen smartphone heeft.

KidsUnplugged wil daarom de sociale norm collectief veranderen, in plaats van elk gezin er alleen voor te laten staan.

We moedigen ouders aan om hun kind minstens tot het einde van het tweede middelbaar geen eigen smartphone te geven en de toegang tot sociale media uit te stellen tot minstens 16 jaar. Het Smartphonepact maakt deze keuze tastbaar en verbindt gezinnen met elkaar.

Wij zijn niet tegen technologie, integendeel. We vinden alleen dat kinderen eerst de kans moeten krijgen om essentiële vaardigheden te ontwikkelen voordat zij voortdurend beschikken over zo'n krachtig instrument: spelen, bewegen, lezen, zich vervelen, zich concentreren, creëren, relaties opbouwen en stap voor stap zelfstandiger worden.

Daarnaast willen we de idee in vraag stellen dat kinderen beter voorbereid zouden zijn op de digitale wereld wanneer zij al vroeg een smartphone krijgen. Digitale toepassingen gebruiken en echte digitale vaardigheden verwerven, zijn immers twee verschillende zaken. Door video’s scrollen of enkele apps gebruiken, betekent nog niet dat een kind informatie kan opzoeken, kritisch kan denken, technologie begrijpt, creatief kan zijn of artificiële intelligentie met inzicht kan gebruiken.

Net omdat de wereld van morgen sterk technologisch zal zijn, vinden we dat kinderen eerst een stevige basis moeten meekrijgen.

De meest recente PISA-resultaten, gepubliceerd door de OESO in september 2026, versterken deze overtuiging: de prestaties van vijftienjarige leerlingen bereikten een historisch laag niveau voor lezen en wiskunde. De OESO wijst de smartphone niet als enige oorzaak aan, maar benadrukt wel het verband tussen bepaalde digitale gewoonten, afleiding, minder lezen voor het plezier en slechtere schoolresultaten.

De smartphone is bovendien niet langer zomaar een hulpmiddel. Wanneer kinderen er al heel jong een krijgen, wordt het bijna een omgeving waarin een deel van hun jeugd zich afspeelt. De vraag is dan niet alleen wat kinderen ermee doen, maar ook vanaf welke leeftijd we hen met die omgeving willen laten kennismaken.

Sinds 2024 ontstaan in tal van landen bewegingen die vergelijkbaar zijn met KidsUnplugged. Overal vertrekken ze van dezelfde intuïtie: indien zoveel gezinnen liever wachten, waarom zouden ze dat dan elk apart moeten doen?

2. Wat doet u?

Ons werk steunt vandaag op drie pijlers.

Informeren, via lezingen, informatieavonden op scholen, webinars, inhoudelijke bijdragen en samenwerkingen met artsen, onderzoekers en deskundigen.

Mobiliseren, dankzij het Smartphonepact en onze samenwerking met scholen, ouderverenigingen en lokale gemeenschappen, zodat gezinnen elkaar kunnen vinden en samen in actie kunnen komen.

Pleiten, bij beleidsmakers en instellingen in België en op Europees niveau, zodat de bescherming van kinderen niet uitsluitend op de schouders van de ouders rust.

We merken overigens dat de maatschappelijke kijk snel verandert. Beperkingen op het gebruik van smartphones op school raken steeds meer ingeburgerd. Het debat gaat niet langer alleen over de manier waarop we kinderen leren om deze hulpmiddelen verantwoord te gebruiken, maar ook over een fundamentelere vraag: vanaf welke leeftijd zijn ze werkelijk klaar om er zelfstandig en voortdurend toegang toe te hebben?

Regulering zal tijd vergen. Daarom willen we tegelijk op het terrein en bij de beleidsmakers optreden. Ouders kunnen nu al met elkaar in gesprek gaan, scholen kunnen het debat reeds openen en zodra voldoende gezinnen er samen voor kiezen om te wachten, neemt de sociale druk onmiddellijk af.

3. Ziet u al resultaten en bemoedigende signalen als gevolg van uw acties?

Vandaag hebben duizenden ouders zich bij het initiatief aangesloten en zijn honderden scholen en artsen al bij de beweging betrokken. Maar meer nog dan de cijfers zijn het de getuigenissen van gezinnen die ons het meest aanmoedigen. Eén zin horen we vaak terug: “Dank u, ik dacht dat ik de enige was die wilde wachten.”

Naast de harde cijfers is de kwalitatieve evolutie wellicht nog belangrijker voor de toekomst op lange termijn van de organisatie. De vroegtijdige blootstelling aan smartphones en sociale media staat inmiddels stevig op de publieke agenda in België. KidsUnplugged is voor ouders uitgegroeid tot een van de gezaghebbende stemmen in de media over dit onderwerp.

De organisatie wordt vandaag regelmatig uitgenodigd op fora waar ze enkele maanden geleden nog niet aan tafel zat: Europese expertengroepen, parlementaire commissies en strategische gesprekken met de kabinetten van de ministers bevoegd voor onderwijs en gezondheid.

4. Wat mogen we u toewensen voor de komende maanden?

We willen KidsUnplugged verder uitbouwen in Franstalig België, meer ontmoetingen op scholen organiseren, de lokale gemeenschappen versterken en ons pleidooi voor een ander beleid voortzetten.

Daarnaast bereiden we de Franse vertaling voor van het boek Waarom een smartphone kan wachten. Dat boek biedt meer inzicht in de impact van smartphones en sociale media en reikt gezinnen tegelijk concrete oplossingen aan. De publicatie is voorzien op 21 januari 2027.

Maar bovenal willen we een positieve boodschap blijven uitdragen. Een smartphone uitstellen betekent niet alleen dat je een kind iets ontzegt. Het betekent ook dat je tijd vrijwaart om te lezen, te spelen, zich te vervelen, te creëren, relaties op te bouwen en zelfstandiger te worden.

Ons doel is dat een ouder die zegt: “Bij ons wachten we liever nog even met een smartphone te geven”, zich daarvoor niet meer hoeft te verantwoorden.

Als deze boodschap u aanspreekt, praat dan met mensen in uw omgeving over KidsUnplugged en onderteken het Smartphonepact als u kinderen hebt.

Teken het pact!

Wij danken Philippe de Potesta voor dit interview